Dla żądnych wiedzy, Odpieluchowanie

Odpieluchowanie. Kiedy zacząć? Fakty i mity.

Niewielu z nas zdaje sobie sprawę, że teorie na temat możliwych negatywnych konsekwencji zbyt wczesnej próby odpieluchowania dziecka nie są wynikiem żadnych pogłębionych badań naukowych, lecz zapoczątkowane zostały przez firmę Procter&Gamble, producenta firmy Pampers, w 1962 roku. Był to pierwszy krok firmy do zyskania milionów nowych klientów.

Jak działania marketingowe stają się jedyną słuszną prawdą

W roku 1999 Pampers wprowadził pieluchy w rozmiarze 6 – dla dzieci powyżej 15 kg, a towarzyszyła temu szeroko zakrojona kampania reklamowa, firmowana twarzą amerykańskiego pediatry, profesora na Harvardzie, T. Berrego Brazeltona, który publicznie namawiał rodziców, by nie rozpoczynali zbyt szybko odpieluchowywania (czyli korzystali z pieluch jak najdłużej), reklamując jednocześnie nowy rozmiar pieluch. Okazuje się, że autorytet lekarza jest w społeczeństwie tak silny, że większość osób nigdy nie zada sobie trudu zweryfikowania prawd głoszonych z piedestału osoby, którą chcielibyśmy postrzegać jako eksperta od naszego zdrowia.

Intencje Brazeltona były jak najlepsze. Był  znany ze swojego podejścia skierowanego na potrzeby dziecka i stąd wypłynęła jego teoria o oznakach „gotowości do rozpoczęcia treningu nocnikowego”. Niestety oparta była na mylnym przekonaniu, że dziecko nie ma świadomości swoich potrzeb w zakresie wypróżniania i nie jest w stanie ich komunikować zanim nauczy się mówić.

potty_training
Węgry, 1960r. Żródło: ebay

Od tamtej pory twierdzenie o braku możliwości kontrolowania zwieraczy przez dzieci poniżej drugiego roku życia zagościło na stałe w poradnikach dla rodziców i zmieniło zachodnie podejście do tego tematu. Mit o ewentualnych szkodach psychicznych spowodowanych próbą nauczenia dziecka korzystania z nocnika przed drugimi urodzinami stawał się coraz bardziej rozpowszechniony, a na popularnych portalach dla rodziców możemy dziś przeczytać o tym, że nauka kontrolowania zwieraczy przez dziecko może trwać nawet do 6 roku życia. Jeśli jednak przeanalizować historyczne dane na temat „treningu czystości”, okazuje się że dzieci straciły zdolność kontroli swoich zwieraczy stosunkowo niedawno.

Statystyki są bezlitosne

W roku 1957, w pokoleniu babć naszych dzieci, 92% dzieci było w pełni odpieluchowanych już w 18 miesiącu życia. Czy nie zapala Wam się w tym momencie w głowach czerwona lampka?  Badania były przeprowadzane w społeczeństwie amerykańskim, dla porównania dzisiaj 98% dzieci w pełni korzysta z nocnika lub toalety w ciągu dnia dopiero w wieku lat 4.

Chcecie więcej danych? Bardzo proszę: obecnie poniżej 25% dzieci odpieluchowanych jest w wieku 18 miesięcy (badania z 1999), zauważmy więc jaka duża zaszła zmiana na przestrzeni zaledwie półtora pokolenia. Na szczęście przedszkola nadal dość konsekwentnie odmawiają przyjmowania dzieci w pieluchach, dlatego 60% dzieci nie korzysta już z pieluch w wieku 36 miesięcy. Pozostałe 40% nosi je jeszcze dużo dłużej. Teraz przeliczmy jeszcze raz koszt zakupu pieluch jednorazowych przez te kilka lat.

potty

Jak to możliwe, że nasi dziadkowie potrafili dokonać cudu odpieluchowania swoich dzieci w wieku, w którym przez współczesną medycynę uznawane to jest za mało realne? Gdybyśmy zgodzili się ze stwierdzeniami o potrzebie osiągnięcia przez dziecko odpowiedniej „gotowości” czy też dojrzałości układu nerwowego to musielibyśmy uznać, że posiadali wiedzę iście magiczną. Powtarzam: mówimy o 92% dzieci, które w wieku 18 miesięcy nie korzystały już z pieluch!

nhn
źródło: http://blogs.babycenter.com

NHN – Naturalna Higiena Niemowląt

Słyszeliście o NHN? A może o EC? Są to skróty nazywające metodę tzw. „wychowania bezpieluchowego” stosowaną dziś przez niewielki procent rodziców. Naturalna Higiena Niemowląt (ang. Natural Infant Hygiene lub Elimination Comunication) w przeciwieństwie do metody zaproponowanej przez Brazeltona, zakłada że zdolność werbalnego komunikowania swoich potrzeb nie jest istotna. NHN polega na wyłapywaniu wszelkich sygnałów, początkowo głównie niewerbalnych, dawanych przez dziecko o potrzebie wypróżnienia się. U swoich podstaw kładzie ona to, że dziecko od dnia narodzin czuje swoje potrzeby fizjologiczne i chętnie je komunikuje. Początkowo nieudolnie, w sposób podobny do tego w jaki sygnalizuje głód, dyskomfort związanego z tym, że jest mu za ciepło lub za zimno, że chce aby je przytulić, że jest zmęczone albo ma mokrą pieluszkę. Kiedy dostrzega ono, że aktywnie reagujemy na wysyłane przez nie sygnały, jest to dla niego zachętą do wzmocnienia ich i tak z czasem uczy się ono wyraźniej je komunikować, a my wychwytujemy czy jego płacz w danym momencie oznacza, że jest głodne czy może zmęczone. Podobnie jesteśmy w stanie dostrzec, kiedy dziecko potrzebuje zrobić siusiu lub kupkę. Dziecko komunikuje swoje potrzeby także poprzez mimikę oraz całym swoim ciałem, np. przykurczanie nóżek przed zrobieniem kupki.

baby
źródło: http://blogs.babycenter.com

Osoby stosujące NHN w praktyce opisują, że nauka wyłapania u dziecka tych sygnałów trwa około dwóch tygodni. W tym czasie „wysadzają” swoje maleńkie dziecko podtrzymując je nad miseczką w określonych porach, kiedy jest prawdopodobne, że będzie odczuwało potrzebę zrobienia kupki lub siusiu. Dziecko podtrzymywane jest w pozycji półleżącej, w taki sposób aby jego kręgosłup był w pełni podparty. W internecie można znaleźć sporo informacji na temat tej metody, powstała także książka Pożegnanie z pieluszkami K. Cherek, będąca kompletnym poradnikiem dla tych, którzy chcieliby zapoznać się z nią bliżej.

Metoda zakłada, że dziecko którego nie uczymy załatwiania się poza pieluszką, szybko przyzwyczaja się do ignorowania potrzeb płynących z jego organizmu. Kiedy się rodzi, nie wie jeszcze które odczucia są istotne, a które nie. Zastanawialiście się kiedyś nad tym jak nowonarodzone dziecko odczuwa dotyk ubranek? Czy jest to dla niego przyjemne odczucie po 9 miesiącach przebywania w środowisku wodnym? Można przypuszczać, że początkowo nie jest to bardzo miłe doświadczenie, jednak noworodek szybko się uczy, że nie powinien zwracać na nie uwagi. Analogicznie jest z innymi odczuciami. Jeśli dziecko nie widzi reakcji z naszej strony na sygnały, że zaczyna robić siusiu, odczytuje to jako znak, że odczucie to jest nieistotne.

W ten prosty sposób, opóźniając naukę załatwiania się poza pieluszką, zagłuszamy w dziecku naturalne odczucia płynące z jego organizmu. Im dłużej zwlekamy z nauką korzystania z nocniczka, tym jest trudniej potem przekonać dziecko, że to co dotychczas nauczyliśmy je uznawać za normalne, jednak takim nie jest.

To wszystko wydaje się proste i logiczne, prawda? Tylko czy sprawdza się w praktyce?Wróćmy znów do historii. Tym razem cofnijmy się do roku 1929, aby dowiedzieć się jaką magiczną metodą dysponowały nasze babcie i prababcie podczas „treningu czystości”, że osiągały takie dobre rezultaty. W wydanym w Katowicach przedwojennym poradniku pt. Lekarz ratujący zdrowie (Winternitz, Schulz, Lofler i in.) czytamy: „Nauczanie czystości może być rozpoczęte już w końcu drugiego miesiąca w ten sposób, że się dziecko trzyma często nad naczyniem nocnem i daje mu załatwiać swe potrzeby w tej postawie, do czego ono szybko się przyzwyczaja. Dobrze wychowane dziecko powinno najpóźniej po upływie pierwszego roku być zupełnie przyzwyczajone do utrzymywania czystości, o ile niema jakiegoś cierpienia. Jeżeli ono w tym wieku jeszcze się zanieczyszcza, to winę za to ponosi otoczenie.”

chińskie_spodenki
Chińskie dziecko w spodenkach umozliwiających samodzielne załatwianie się. Źródło: http://www.travelbugjuice.com

Wniosek? NHN okazuje się nie być współczesnym wymysłem rodziców mających za dużo czasu, lecz metodą prawdziwego wsłuchiwania się w potrzeby dziecka. Ideą Brazeltona było, aby nie stosować metod karania i przymuszania do korzystania z nocnika, lecz pozwolić dziecku zrozumieć co dzieje się z jego organizmem i wtedy rozpocząć naukę. Nie widział jednak możliwości wczesnego odpieluchowania bez potrzeby stosowania nieakceptowalnych i szkodliwych metod. O ile jego wkład w zredukowanie presji rodziców w temacie odpieluchowania jest nieoceniony, szkoda że nie dostrzegając możliwości naturalnej nauki załatwiania swoich potrzeb przyczynił się do sytuacji, w której dzisiejsze dzieci noszą pieluszki coraz dłużej, znacznie nawet dłużej niż on sam to zakładał. Na wysypiskach śmieci co roku ląduje coraz więcej ton zużytych pieluch, a z portfeli rodziców uciekają bezsensownie wydawane pieniądze.

 

Bibliografia:

I. Bauer, Diaper Free: The Gentle Wisdom of Natural Infant Hygiene

http://www.dy-dee.com/html/toilet_training_brazelton.html

http://godiaperfree.com/toilet-training-resource/

http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,18716,00.html

 

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s